Βρίσκεστε εδώ: ΑρχικήΠαθήσεις Οσχέου

Παθήσεις Οσχέου

Το όσχεο είναι ένας σάκος στον άνδρα, όπου κατασκηνούν οι όρχεις και τα εξαρτήματα αυτών, όπως η επιδιδυμίδα και ο σπερματικός τόνος. Παθήσεις αυτών των οργάνων ή κακώσεις, συνήθως προκαλούν διόγκωση του οσχέου. Η διόγκωση μπορεί να οφείλεται σε συλλογή υγρού, φλεγμονές των όρχεων, των επιδιδυμίδων ή σε κακοήθη διόγκωση αυτών, ή συστροφή όρχεος. Η διόγκωση μπορεί να είναι ασυμπτωματική, συνήθως σε κακοήθεις παθήσεις των όρχεων. Μπορεί όμως να συνοδεύεται από επώδυνα συμπτώματα, συνήθως σε φλεγμονές, όπως επιδιδυμίτιδα ή ορχίτιδα ή σε συστροφή του όρχεος. Οι επώδυνες καταστάσεις του οσχέου πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα, γιατί αν οφείλεται σε συστροφή όρχεος πρέπει να χειρουργηθεί άμεσα.

 

Οι παθήσεις των όρχεων κατατάσσονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες:

1.Σε ενδοκρινείς παθήσεις και

2. Σε παθήσεις του αναπαραγωγικού συστήματος

Οι πλέον συνήθεις παθήσεις είναι :

Α.  Καρκίνος όρχεων και καλοήθη νεοπλάσματα

Β. Διόγκωση όρχεων οφειλόμενη σε υδροκήλη, φλεγμονή επιδιδυμίδας αποκαλούμενη επιδιδυμίτις, φλεγμονή όρχεος αποκαλούμενη ορχίτις, κύστεις επιδιδυμίδας και σπερματικού τόνου και σπερματοκήλες.

 

ΥΔΡOΚΗΛH

Υδροκήλη αποκαλείται η συλλογή υγρού εντός του οσχεικού σάκου και πέριξ του όρχεος. Η υδροκήλη μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Στα μικρά παιδιά παρατηρείται στο 10% (εικόνα 1).

 m_1408032906.jpg

Εικόνα 1. Παρατηρείται διόγκωση δεξιού ημιοσχέου λόγω υδροκήλης

 

Κατά το τέλος της κυήσεως, οι όρχεις κατέρχονται στον οσχεικό σάκο και περιβάλλονται από υγρό το οποίο απορροφάται στη συνέχεια. Αν δεν απορροφηθεί τότε δημιουργείται υδροκήλη. Επίσης μπορεί να δημιουργηθεί από φλεγμονές ή κακώσεις του οσχέου.

Υπάρχουν δύο τύποι υδροκήλης. Αυτή που επικοινωνεί με την περιτοναϊκή κοιλότητα και αυτή που δεν επικοινωνεί.

Τα συμπτώματα της υδροκήλης είναι ήπια και συνήθως οι ασθενείς αναφέρουν βάρος και τάση στο όσχεο, κυρίως τις πρωινές ώρες.

 

ΔΙΑΓΝΩΣH

Η διάγνωση της υδροκήλης τίθεται με την αντικειμενική εξέταση από τον γιατρό και με υπερηχογράφημα οσχέου. Όταν υπάρχει υδροκήλη, οι όρχεις δεν ψηλαφώνται.

ΘΕΑΠΕΙA

Στα νεογέννητα με υδροκήλη, δεν προβαίνουμε σε καμία θεραπεία και περιμένουμε για ένα χρόνο. Αν δεν απορροφηθεί το υγρό της υδροκήλης, τότε πρέπει να χειρουργηθεί.

Η υδροκήλη χειρουργείται όταν επικοινωνεί με την περιτοναϊκή κοιλότητα ή όταν εμφανίζεται σε ενήλικες άνδρες και προκαλεί συμπτώματα, υπό γενική αναισθησία και παραμονή μια ημέρα νοσηλευόμενος. Μια άλλη εναλλακτική μέθοδος θεραπείας είναι η αναρρόφηση του υγρού δια βελόνης μέσω του οσχέου. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε ασθενείς που δεν μπορούν να χειρουργηθούν. Ο κίνδυνος από αυτή τη μέθοδο θεραπείας είναι, συλλογή εκ νέου υγρού στο όσχεο, και φλεγμονή ή λοίμωξη.

 

ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΟΡΧΕΟΣ

Η συστροφή όρχεος συμβαίνει, όταν περιστρέφεται ο σπερματικός τόνος γύρω από τον άξονα του δύο φορές (εικόνα 2), προκαλώντας διακοπή αιμάτωσης του όρχεος και συνήθως μόνιμη βλάβη ή καταστροφή αυτού. Eίναι μια επείγουσα κατάσταση και χαρακτηρίζεται από έντονο και αιφνίδιο άλγος.

Aφορά νέους άνδρες και είναι σπάνια. Περίπου, συμβαίνει σε 1 ανά 4000 νέους. Πιο συχνά παρουσιάζεται στους έφηβους και σπανιότερα σε ενήλικες και νεογέννητα.

 

Εικόνα 2. Απεικονίζεται ο φυσιολογικός όρχις και ο συστραφείς

 

ΑΙΤΙΑ

Η συστροφή συμβαίνει σε περιπτώσεις με προδιάθεση. Φυσιολογικά οι όρχεις δεν περιστρέφονται εντός του οσχεικού σάκου, διότι στηρίζονται στερεά στους πέριξ ιστούς. Όταν ο όρχις στηρίζεται χαλαρά εντός του οσχεικού σάκου και ο σπερματικός τόνος από τον οποίον κρέμεται είναι μακρύς, προδιαθέτει σε συστροφή. Επίσης, η κάκωση του οσχέου κατά τη διάρκεια άσκησης ή αγώνων όπως ποδόσφαιρο ή η πλήξη του οσχέου μπορεί να προκαλέσουν συστροφή. Συστροφή συμβαίνει συνήθως σε έναν όρχι και σπανίως και στους δύο.

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Η συστροφή του όρχεος συνοδεύεται από αιφνίδιο και έντονο άλγος στο ημιόσχεο, ζάλη, ναυτία και εμέτους. Παρατηρείται διόγκωση του ημιοσχέου και οιδηματώδες, η δε ψηλάφηση είναι επώδυνη.

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση τίθεται με :

1.Φυσική εξέταση

2.Υπερηχογράφημα οσχέου

Η φυσική εξέταση αποκαλύπτει επώδυνη διόγκωση οσχέου και έλξη του όρχεος προς τα επάνω. Ο υπερηχοτομογραφικός έλεγχος του οσχέου αποκαλύπτει διόγκωση όρχεος και διακοπή της αιματικής ροής.

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία συνήθως είναι χειρουργική. Σπανίως μπορεί να αναταχθεί η συστροφή του όρχεος με χειρισμούς. Όταν διαπιστωθεί πρέπει να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση άμεσα και ανάταξη του όρχεος. Αν χειρουργηθεί εντός των πρώτων 6 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων, τότε το 95% των όρχεων είναι βιώσιμο. Αν περάσουν 12 ώρες τότε το 75 % των όρχεων εχουν υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη και αφαιρούνται. Η αφαίρεση του όρχεος μπορεί να έχει ορμονικές επιπτώσεις στα νεογέννητα και διαταραχές σπέρματος στους ενήλικες.

 

ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ

Ο οσχεικός σάκος περιέχει, εκτός από τους όρχεις και τον τόνο, και τις σπερματικές φλέβες και αρτηρίες που μεταφέρουν το αίμα από και προς τους όρχεις. Οποιαδήποτε ανατομική ανωμαλία των σπερματικών φλεβών, η οποία δυσχεραίνει την απαγωγή του αίματος από τους όρχεις, οδηγεί σε διεύρυνση του φλεβικού δικτύου η οποία ονομάζεται κιρσοκήλη. Η κιρσοκήλη μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη παραγωγή σπέρματος και χαμηλή κινητικότητα.

Η κιρσοκήλη δημιουργείται, όταν οι βαλβίδες των φλεβών των όρχεων δεν λειτουργούν, ανεπαρκούν. Η επίπτωση στον γενικό ανδρικό πληθυσμό ανέρχεται στο 15% καθώς και στους έφηβους άνδρες.

Κιρσοκήλη μπορεί να εμφανισθεί σε οποιοδήποτε χρόνο της ζωής κάθε άνδρα. Η διάγνωση της κιρσοκήλης, συνηθέστερα, πραγματοποιείται μεταξύ 15 και 25 ετών. Πιο συχνά εμφανίζεται αριστερά και έχει επιβεβαιωθεί από μελέτες. Η αιτιολογία είναι αδιευκρίνιστη, αλλά η πιο αποδεκτή είναι εκείνη της φλεβικής ανεπάρκειας. Η συχνότερη εμφάνιση αριστερά συσχετίζεται και με την ανατομία εκβολής της σπερματικής φλέβας στην νεφρική φλέβα υπό ορθή γωνία, και εξ αυτού του λόγου δυσχεραίνεται η απαγωγή του αίματος και προκαλείται στάση. Δεξιά, σπάνια παρατηρείται κιρσοκήλη και διαγιγνώσκεται σε περιπτώσεις που έχουν υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις στην δεξιά κοιλία ( εικόνα 3).

 varicocel.jpg

Εικόνα 3. Απεικονίζεται το διευρυμένο φλεβικό δίκτυο αριστερά, με οφιοειδή πορεία (αριστερά κιρσοκήλη μεγάλου βαθμού).

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

 

Συνήθως η κιρσοκήλη διαδράμει ασυμπτωματικά. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, αυτά περιλαμβάνουν άλγος αριστερού ημιοσχέου, διόγκωση οσχέου και εμφανείς διευρύνσεις φλεβών, ψηλαφητών με οφιοειδή μορφή. Συνήθως το άλγος επιτείνεται με την ορθοστασία ή κατά τους θερμούς μήνες.

Οι επιπτώσεις της κιρσοκήλης, αφορούν κυρίως στην ποιότητα του σπέρματος. Μπορεί να επηρεάσει τόσο τον αριθμό ,την μορφολογία όσο και την κινητικότητα.

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση της κιρσοκήλης επιτυγχάνεται με την φυσική εξέταση και την υπερηχογραφία οσχέου. Με την ψηλάφηση του οσχέου διαπιστούται διόγκωση και ψηλαφητό φλεβικό δίκτυο με πιθανή ευαισθησία του όρχεος. Με την υπερηχοτομογραφία διερευνάται το φλεβικό δίκτυο και το εύρος του. Επίσης ελέγχεται η λειτουργικότητα των φλεβικών βαλβίδων, όπου συνήθως επί κιρσοκήλης παρατηρείται παλινδρόμηση της αιματικής ροής και εξ αυτού στάση, άλγος και αύξηση της θερμοκρασίας.

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

Η θεραπεία της κιρσοκήλης είναι χειρουργική. Δεν είναι πάντοτε επιβεβλημένη η χειρουργική θεραπεία αν δεν υπάρχουν συμπτώματα ή δεν επηρεάζεται η ποιότητα του σπέρματος.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, όπως άλγος οσχέου ή διαταραχές σπέρματος, τότε η χειρουργική επέμβαση είναι η θεραπεία εκλογής.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι χειρουργικών επεμβάσεων της κιρσοκήλης και ο εμβολισμός των σπερματικών φλεβών. Στόχος όλων των τύπων επεμβάσεων είναι να αποτρέψουν την παλινδρόμηση της αιματικής ροής των σπερματικών φλεβών.

Έχει επιβεβαιωθεί από μελέτες, ότι μετά τη θεραπεία πολλοί άνδρες με προβλήματα γονιμότητας καθίστανται γόνιμοι. Επίσης όταν διαπιστωθεί ότι όσο πιο πρώιμα χειρουργείται η κιρσοκήλη, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα.

 

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΡΧΕΟΣ

 

Ο καρκίνος του όρχεος είναι αγνώστου αιτιολογίας. Υπάρχουν όμως ορισμένοι παράγοντες, οι οποίοι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου όρχεος. Τέτοιοι παράγοντες είναι:

1.Διαταραχές ανάπτυξης του όρχεος

2. Η έκθεση σε χημικές ουσίες

3. Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου όρχεος

4. Λοίμωξη HIV

5. Ιστορικό κρυψορχίας ( μη κάθοδος των όρχεων στο όσχεο )

6. Σύνδρομο Klinefelter

Ο καρκίνος του όρχεος είναι ο πιο συχνός στους άνδρες μεταξύ 15-35 ετών, χωρίς να σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες και σπανιότατα σε νεότερες ηλικίες. Εμφανίζεται συχνότερα σε λευκούς άνδρες παρά σε Αφρικανούς ή Ασιάτες Αμερικανούς.

Υπάρχουν δύο τύποι καρκίνου όρχεος, οι οποίοι προέρχονται από τα κύτταρα που παράγουν το σπέρμα, τα ονομαζόμενα σπερματοκύτταρα. Οι δυο τύποι είναι :

1.Τα σεμινώματα

2. Τα μη σεμινώματα

 

ΣΕΜΙΝΩΜΑΤΑ

Τα σεμινώματα αναπτύσσονται στις ηλικίες των 30 και 40 ετών, αναπτύσσονται αργά, συνήθως περιορίζονται στον όρχι όταν ανακαλύπτονται, αλλά μπορεί να δώσουν μεταστάσεις στους λεμφαδένες. Τα σεμινώματα είναι πολύ ευαίσθητα στην ακτινοθεραπεία.

 

ΜΗ ΣΕΜΙΝΩΜΑΤΑ

Τα μη σεμινώματα είναι τα πλέον συνήθη καρκινώματα του όρχεος και αναπτύσσονται πιο γρήγορα από τα σεμινώματα. Οι μη σεμινωματώδεις όγκοι διακρίνονται σε διάφορους τύπους με βάσει την κυτταρική προέλευση. Έτσι έχουμε:

 

1.Το χοριοκαρκίνωμα

2.Το εμβρυικό καρκίνωμα

3.Το τεράτωμα

4.Όγκοι του λεκιθικού ασκού ( Yolksactumor)

 

Υπάρχουν, σπανιότερα όγκοι οι οποίοι προέρχονται από το στρώμα του όρχεος. Υπάρχουν δυο τύποι:

1.Από κύτταρα Leydig

2.Από κύτταρα Sertoli

Οι όγκοι από το στρώμα του όρχεος εμφανίζονται συνήθως στην παιδική ηλικία.

 axoniki_4.jpg

Εικόνα 4. Σεμίνωμα όρχεος

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

 

Ο καρκίνος του όρχεος μπορεί να διαδράμει ασυμπτωματικός. Όταν όμως υπάρχουν συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν :

1.Ενοχληση ή άλγος στον όρχι, καθώς και αίσθημα βάρους στο όσχεο.

2. Άλγος στην οσφύ ή στην κάτω κοιλιακή χώρα

3.Επώδυνη γυναικομαστία

4.Συνήθως προσβάλλεται ο ένας όρχις

Ο καρκίνος του όρχεος μπορεί να εξαπλωθεί κατά συνέχεια ιστών, σε άλλα όργανα και στους λεμφαδένες. Τα συνηθέστερα σημεία στα οποία μεθίσταται είναι οι κοιλιακοί λεμφαδένες, οι πνεύμονες και η σπονδυλική.

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση του καρκίνου του όρχεος προσεγγίζεται με την φυσική εξέταση και όταν διαπιστωθεί διόγκωση και παθολογική σύσταση του όρχεος, τότε προβαίνουμε σε υπερηχογράφημα οσχέου.

Ο υπερηχογραφικός έλεγχος μπορεί να αναδείξει την παρουσία υγρού ή συμπαγή διόγκωση του όρχεος με ανομοιογένεια.

Ακολουθεί εργαστηριακός έλεγχος και αναζήτηση των επιπέδων καρκινικών δεικτών, όπως :

  1. Χοριακή γοναδοτροπίνη
  2. α-φετοπρωτείνη
  3. Γαλακτική δευδρογενάση ( LDH)

Οι καρκινικοί δείκτες είναι αυξημένοι στις περισσότερες περιπτώσεις και σε ένα βαθμό είναι και προσδιοριστικοί του καρκινικού τύπου του όρχεος.

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία είναι χειρουργική. Από τη στιγμή που διαγνωσθεί καρκίνος όρχεος, πρέπει άμεσα να προβούμε σε ορχεκτομή. Ακολουθεί ταυτοποίηση του καρκίνου με ιστολογική εξέταση και σταδιοποίηση της νόσου. Επικουρική θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο του καρκίνου και το στάδιο της νόσου. Στο πρώτο στάδιο δεν απαιτείται καμμιά επικουρική θεραπεία, αλλά στενή παρακολούθηση ανά 3μηνο. Στα προχωρημένα στάδια, στο μεν σεμίνωμα απαιτείται ακτινοθεραπεία ή συνδυασμός χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας. Στους μη σεμινωματώδεις όγκους απαιτείται χημειοθεραπεία και τακτικός έλεγχος ανά 3μηνο. Εάν μετά τη χημειοθεραπεία διαπιστωθεί υπολειμματική νόσος στον οπισθοπεριτοναικό χώρο, τότε προβαίνουμε σε χειρουργική αφαίρεση.

Η σταδιοποίηση της νόσου επιτυγχάνεται με:

1.Υπολογιστική τομογραφία άνω, κάτω κοιλίας και θώρακος.

 

Τα στάδια της νόσου σε αδρές γραμμές είναι τρία:

1.Στάδιο Ι, περιορίζεται στον όρχι

2. Στάδιο ΙΙ, επέκταση της νόσου στους οπισθοπεριτοναικούς λεμφαδένες

3. Στάδιο ΙΙΙ, επέκταση της νόσου στο ήπαρ και στους πνεύμονες.

 sem5.jpg

Εικόνα 5. Υπολογιστική τομογραφία κοιλίας που αποκαλύπτει διόγκωση λεμφαδένων

 

ΠΡΟΛΗΨΗ

Η σύσταση για την έγκαιρη διάγνωση τυχόν καρκίνου όρχεος, είναι η αυτοεξέταση των όρχεων για κάθε άνδρα, μια φορά τον μήνα. Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου είναι σημαντική, για την επιτυχή θεραπεία και την καλή πρόγνωση της νόσου .

 

Δρ. Δημήτριος Κ. Καραναστάσης FEBU

Συντονιστής Διευθυντής Ουρολογικού Τμήματος Γ.Ν Αθηνών «ΕΛΠΙΣ»

 

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 22 Φεβρουαρίου 2015 10:22
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)